Artemis Tapınağı’nın Bilinmeyen Tarihi

0
708

Artemis Tapınağı Nerede?Artemis Tapınağı, eski devirlerde tanrıça olarak bilinen Artemis’e ithafen yapılmış olan bir tapınaktır. Efes’te m.ö. 550 yılında tamamlanmış olan bir yapıt olan bu tapınak, ayrıca Diana Tapınağı olarakta bilinmektedir. Tapınağın tamamına yakını mermer malzemelerden faydalanılıp inşa edilmiştir.

Philon’dan Artemis Tapınağına Övgü

Bizanslı olan Philon “Babil’in asma bahçelerini, Olimpos’taki yr alan Zeus Heykelini, Rodos Kolossusu’nu, yüksek piramitlerin kudretli olan işçiliğini ve Mausoleus’in mezarını gördüm. Ama bulutlara doğru yükselen Efes’teki tapınağı gördüğüm zaman, diğer gördüklerimin tümünün adeta gölgede kaldığını hissettim.” diye yazmıştır.

Philon bu satırları ile Artemis Tapınağı’nın ne derece önemli bir tarihi eser niteliğini taşıdığını ortaya koymuştur.

Artemis Adına Yapılan İlk Türbe Yapı

Tanrıça olarak bilinen Artemis’e ilk türbe, Millattan Önce 800’lü yıllarda Efes’teki nehrin yakınına bataklık bir kıyıya yapılmıştır. Bazende Diana olarakta isimlendirilen Efes tanrıçası Artemis, Yunan Artemisiyle aynı değildi.

Yunan Artemis’i av tanrıçası, Efes Artemis’i ise belinden omuzlarına kadar bir çok göğüsle resmedildiği gibi verimlilik, doğurganlık ve bereket tanrıçası olarak görülüyordu.

Efes Şehrinin Tahrip Olması

Lidya kralı olan Croesus, Millattan Önce 550’li yıllar içerisinde Efes’i ve Anadolu’daki diğer Yunan şehirlerinin hepsini fethetmiş oldu. Bu savaş sırasında mabet çok kötü tahrip oldu. Croesus, mimar Theodorus’a daha öncekilerin hepsini adeta gölgede bırakan yeni bir mabet yaptırdı.

İnşa edilen bu yeni tapınak öncekinin 4 katı büyüklükte olup 90 metre yükseklikte ve 45 metre genişlikte idi. Masif bir çatı ve yüzden fazla taş sütun ile destekleniyordu.

Millattan Önce 356 tarihinde Herostratus adlı biri tarafından çıkarılan bir yangında yanarak tamamen tahrip oldu. Bundan kısa bir süre sonra o günün en ünlü heykeltraşı olan Scopas’lı Paros tarafından yeni bir mabet yapıldı.

Romalı tarihçi Pliny’ye göre yeni tapınak, 130 metre uzunlukta ve 68 metre genişlikteydi. Tavanı, yükseklikleri 18 metre olan 127 adet sütun destekliyordu. İnşaat 120 yıl kadar uzun sürmüştü. Büyük iskender M.Ö.333’de Efes’e geldiği zaman ise tapınağın inşaası halen devam ediyordu.

Tapınakta Kutsal Sayılan Taş Nereden Gelmişti?

Bu eski tapınak içerisinde muhtemel olarak Jüpiterden düşen bir meteorit parçası olduğu düşünülen kutsal birtaş vardı. Tapınak, sonraki yüzyıllar içerisinde birkaç defa tahrip olmuş ve tekrardan eski haline getirilip inşaa edilmiştir. M.Ö.600’lü yıllarda ise Efes şehri büyük bir ticaret limanı haline gelip Chersiphron adlı bir mimar tarafından yüksek taş kolonları olan yeni ve büyük bir tapınak inşaa edilmiş oldu.

Gotların Akını İle Tekrar Yakılıp Yıkılması

Artemis Tapınağı Tarihi262 tarihinde Gotların bir akını sırasında büyük Artemis tapınağı tekarardan yakılıp yıkıldı. Bir yüzyıl sonra Roma imparatoru olan Constantine şehri yeniden inşaa ettirmeyi başardı. Fakat hristiyan dinine mensup olduğu için tapınağı restore ettirmedi.

Constantin’in tüm çabalarına rağmen Efes eski günlerine bir türlü dönemedi. Çünkü gemilerin demirlediği liman resmen silinip yokolmuştu. Nehrin taşıdığı alüvyonlar tarafından deniz şehirden uzaklaşmıştı. Zamanla şehir sakinleri kenti terkettiler. Mabetin kalıntıları başka yapıların ve heykellerin yapılmasında kullanılmış oldu.

John Turtle Wood’un Tapınaktaki Araştırmalarının Sonucu

British Museum’dan John Turtle Wood 1863 tarihinde tapınağı araştırmaya koyuldu. 1869 yılında 6 metrelik bir derinlikte ve çamurların içinde tapınağın temellerini buldu. Bulduğu heykelleri ve bazı kalıntıları British Museum’a götürdü.

1904 tarihinde ise yine aynı müzeden D.G. Hograth’ın liderliğindeki bir ekip kazılara devam ettiler ve sitede birbirinin üzerine inşaa edilmiş 5 tane tapınak olduğunu keşfetmiş oldular. Bugün bu tapınağa gelen ziyaretçilere tapınağın yerini belli etmek için, bataklık halinde olan bölgeye sadece bir adet sütun dikilmiştir.

Artemis Tapınağı Nerede?

Türkiye toprakları içerisinde yer alan Artemis Tapınağı Efes (İzmir, Selçuk) içerisinde bulunur. Bu tapınak, Dünya’nın 7 harikasından (Antik Dünyanın yedi harikası) bir tanesi olarak seçilmiş tarihi bir mekândır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here