Hafızamızın Harika Özellikleri

0
207
Okunma

Hafıza Nedir?

Geçmişimizi kayıt edip daha sonra bu kayıtlı bilgiye başvurduğumuz ve bu sebeple de şu anki anımızı etkileyen sisteme hafıza denir.


Hafızamız Olmasaydı Ne Olurdu?

Hafıza etkeni kapasitesi olmadan, bir insanı veya öğrendiğimiz bir hayvanı düşünebilmek çok zordur. Hafızamız olmasaydı, edindiğimiz ve öğrenip bir alışkanlık haline getirdiğimiz tecrübelerden geriye hiçbir şey kalmazdı. Aslında öğrenme denilen şey de gerçekleşmezdi çünkü kısa bir zaman diliminden önce öğrendiğimizi, hafıza sistemimize dayanarak hatırlar aklımıza gelir ve uygulamaya koyarız. Bunun aksi bir durumda çok dar bir çerçeve olan “bu anı” yaşamak zorunda kalırdık ve sonuçta da bu an, geçmişimizi hatırlayamadığımız için, kendimiz ile ilgili bir an ve zaman olarak bize bir mana ifade etmezdi.


Hafıza Sistemi ve Yapı;

Var olan insan hafızasının analiz yapısında, hafıza sisteminin yapısı ve bu yapıyı işleten süreçler ile birlikte ele alınması gereken bir konudur. Yapı, hafıza sisteminin düzenleme şekli olup, süreçler ise hafıza sistemi içersinde ortaya çıkan faaliyetlere dayanmaktadır. Hafıza sisteminin ele alınacağı bu bölümde yapı ve süreçler ile birlikte incelenmesi gerekmektedir.


Hafıza Sisteminde Kodlamanın Görevi;

Kodlama, depolama ve geri getirme etkenleri arasında önemli farklar mevcuttur. Kodlama; hatırlanacak olan bir şeyin takdimi esnasında ortaya çıkan olaylara dayanan bir etkendir. Az önce tanıştığınız bir kişinin isminin yerini tutan bir fiziksel ses dalgasının, hafızanın kabul edeceği türden olan kodlara çevrilip, bu kodun hafızaya aynen kayıt edilmesi olayına kodlama denir.


Hafızada Kodlama Süreçleri;

Bu süreçler, hafıza sistemine neyin depolanacağını tayin etmekle görevlidirler. Ayrıca zihinde tutma esnasında varolan şartlarla birlikte hangi malumatın sonuç olarak geri getirilebileceğini, kodlama süreçleri sağlamaktadır. Hatırlanabilen şeyler daha önce depolanmış olan şeyler ve bu şeylerin nasıl hatırlanabileceği onun nasıl depolandığına bağlı olan bir durumdur.


Hafıza Sistemimizi Depolara Ayıran Teorisyenler;

Hafıza teorisyenleri (Atkinson ve Shriffrin, 1971) ve (Waugh ve Norman, 1965) hafıza sistemimizin temel mimari sistemini depolara ayırıp tasvire çalınmışlardır. Çok depolu hafıza yaklaşımları ismi altında toplayabileceğimiz bu teori çeşitlerinin genel özellikleri ortak olmalarıdır. Çok depolu hafıza teorisyenlerinin görüş ve düşüncelerine göre 3 çeşit hafıza deposu bulunmaktadır.


1 – Duyusal Hafıza Deposu;

Duyusal hafıza deposu çeşidi, malumatın geliş yoluna yani (göz, kulak) has bir depo niteliğinde olup ve malumatı çok kısa bir süre için tutma kabiliyetine sahiptir. Bu noktanın merkezinde, dikkat ve hafıza sahalarının kesiştiğini belirtmek yerinde olur. Mesela Broadbent’in dikkat modeli, hafızanın çok depolu modelinin esas habercisi niteliğinde olup, duyusal hafıza deposu ile Broadbent’in teorik dikkat modeli arasında kesin bir benzerlik bulunmaktadır.


2 – Kısa Süreli Hafıza Deposu;

Kısa süreli hafıza deposuda, sınırlı bir hafıza deposu kapasitesine sahip olan bir hafıza deposu türüdür. Bu modele göre çevreden gelen malumatlar, duyusal depolar tarafından alınır. Bu depolar, görme, işitme gibi kendine has ayrı depo çeşitleridir, var olan malumatı çok kısa süre için tutarlar. Bu depoya giren malumatların bir kısmına dikkat sarfedilir ve daha sonra kısa süreli hafıza deposu tarafından proseslenir.


3 – Uzun Süreli Hafıza Deposu;

Temelde sınırsız bir kapasiteye sahip olup malumatı çok uzun zaman dilimleri içersinde kendi bünyesinde saklı tutma yeteneğine sahiptir. Kısa süreli hafızada proseslenmiş olan malumatın bir kısmı uzun süreli depoya aktarılır. Atkinson ve Shriffrin’e göre malumatın uzun süreli depolanışı, tekrar safhasına bağlı olan bir etkendir.

Hafıza depolarının kendisi temel yapıyı şekillendirme özelliğine sahiptir. Dikkat ve tekrar süreçleri ise hafıza depoları arasındaki malumat akışını kontrol etme görevlerine sahiptirler. Bununla birlikte bu çok depolu hafıza modeli yapı içersinde işleyen süreçlerden ziyade yapının kendisi üzerinde çok fazla derecede yoğunlaşmıştır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin